4 februari 2026
In juli 2024 trad de verordening inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten (ESPR) in werking als een belangrijk onderdeel van het actieplan voor de circulaire economie 2020 en van de inspanningen van de EU om een interne markt voor duurzame producten te creëren.
Het doel is om de duurzaamheid van producten die in de EU op de markt worden gebracht aanzienlijk te verbeteren door hun circulariteit, energieprestaties, recycleerbaarheid en duurzaamheid te verbeteren.
Net als zijn voorganger, de Richtlijn 2009/125/EG inzake ecologisch ontwerp, stelt de ESPR een kader vast voor het vaststellen van eisen inzake ecologisch ontwerp voor specifieke productgroepen, maar gaat ze op twee vlakken verder:
- Het toepassingsgebied wordt aanzienlijk uitgebreid, van alleen energiegerelateerde producten tot vrijwel alle producten, met enkele uitzonderingen zoals levensmiddelen, diervoeders en geneesmiddelen.
- Het verbreedt het scala aan eisen voor ecologisch ontwerp en omvat nu duurzaamheid, circulariteit, herbruikbaarheid, efficiënt gebruik van hulpbronnen en de vermindering van klimaat- en milieueffecten.
Naast deze eisen voor ecologisch ontwerp vallen drie aanvullende maatregelen op.
- De Digitaal Productpaspoort (DPP) introduceert een digitale identiteitskaart voor elk product, eindproduct en tussenproduct, waarin relevante informatie over duurzaamheid, circulariteit en wettelijke naleving wordt opgeslagen, waaronder technische prestaties, materialen en hun herkomst, reparatieactiviteiten, recyclingmogelijkheden en milieueffecten gedurende de levenscyclus.
- Regels voor de vernietiging van onverkochte consumentenproducten betekenen een grote verschuiving. De EU zal in eerste instantie de vernietiging van onverkochte textiel en schoeisel verbieden, met de mogelijkheid om het verbod uit te breiden naar andere sectoren. Daarnaast moeten grote en middelgrote bedrijven bekendmaken hoeveel onverkochte producten ze weggooien en waarom.
- Eindelijk, Groene overheidsopdrachten verplicht worden, waardoor overheden duurzaamheidscriteria moeten toepassen bij de aankoop van producten en diensten.
ESPR: nog een acroniem voor nog een administratieve last?
Zoals bij veel nieuwe of bijgewerkte regelgeving het geval is, kan de ESPR worden gezien als een oefening in naleving. Het introduceert echter een holistische benadering van productduurzaamheid, waarbij informatie en prestatie-eisen in één kader worden gecentraliseerd.
Daarmee sluit het aan bij initiatieven zoals CSRD, CBAM, de Green Claims Directive, ECGT, REACH en de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR). Het Digitale Productpaspoort is bedoeld als één elektronische informatiebron, zodat belanghebbenden in de hele waardeketen weloverwogen beslissingen kunnen nemen over duurzaamheid, circulariteit en naleving van regelgeving.
Wat komt hierna?
De Europese Commissie heeft het eerste werkplan voor ESPR en energie-etikettering goedgekeurd, waarin productgroepen en transversale maatregelen worden geïdentificeerd waaraan tussen 2025 en 2030 prioriteit moet worden gegeven. Het omvat vier eindproductgroepen (textiel/kleding, meubels, banden en matrassen) en twee tussenproductgroepen (ijzer & staal en aluminium), evenals twee horizontale vereisten: herstelbaarheid en gerecyclede inhoud/recyclebaarheid.
Dit komt bovenop de 35 energiegerelateerde producten die al onder de vorige richtlijn ecologisch ontwerp vielen en waarop de ESPR-vereisten ook van toepassing zullen zijn. De eerste gedelegeerde handelingen worden begin 2026 verwacht en zullen na effectbeoordelingen en raadpleging van belanghebbenden sectorspecifieke vereisten definiëren, waaronder gegevens uit het digitale productpaspoort.
De eerste gedelegeerde handelingen worden dan verwacht vanaf begin 2026 en zullen voor elke sector formeel worden vastgelegd, de specifieke gegevensvereisten voor het digitale productpaspoort, voortbouwend op de algemene beginselen van het ESPR en na gedetailleerde effectbeoordelingen en raadpleging van belanghebbenden.
Hoe maak je van ESPR een kans voor je bedrijf?
Hoewel sommigen de ESPR misschien zien als een extra complexiteit, biedt het een kans om duurzaamheid te veranderen van een nalevings- of marketingoefening in een kernbedrijfsstrategie. Bedrijven die zich vroeg in de opkomende duurzame EU-markt positioneren, kunnen gebruik maken van bestaande initiatieven of nieuwe initiatieven lanceren om hun concurrentievoordeel veilig te stellen en hun markttoegang uit te breiden.
Bedrijven die eisen op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en herstelbaarheid omarmen, zullen de overgang voor zijn op concurrenten en zich onderscheiden met producten die beter voldoen aan de verwachtingen van de consument. Eisen op het gebied van ecologisch ontwerp bieden ook kansen voor R&D en productinnovatie, terwijl een efficiënter gebruik van hulpbronnen en afvalvermindering kunnen leiden tot kostenbesparingen op de lange termijn.
Transparantie en duurzaamheidsprestaties in de hele toeleveringsketen zullen belangrijke onderscheidende factoren worden, die helpen het vertrouwen van klanten en investeerders op te bouwen, terwijl ze de zichtbaarheid van de waardeketen verbeteren en operationele en strategische verbeteringen mogelijk maken.
Geen magisch recept, maar belangrijke stappen om je voor te bereiden
- Breng uw productportefeuille en toeleveringsketens in kaart
Zodra producten die onder ESPR vallen zijn geïdentificeerd, is de eerste stap het in kaart brengen van de productportefeuille en de bijbehorende toeleveringsketens, met inbegrip van grondstoffen, productie en gebruiksfasen. Levenscyclusanalyses kunnen dit proces ondersteunen en tegelijkertijd een specifieke ESPR-vereiste aanpakken. - Definieer intern bestuur en integreer bestaande inspanningen
Veel bedrijven houden zich al bezig met de milieueffecten van producten door middel van carbon footprints, EPD’s of naleving van CSRD of CBAM. Het in kaart brengen van deze initiatieven en het doorbreken van de silo’s tussen duurzaamheid, ontwerp, IT en regelgevende functies zal essentieel zijn onder ESPR. - Bereid uw digitale infrastructuur voorMet het digitale productpaspoort als kern van de ESPR moeten bedrijven de systeemcompatibiliteit beoordelen, zorgen voor interoperabiliteit met EU-normen en een beleid voor gegevensbeheer opstellen. Speciale DPP-platforms kunnen helpen de technische complexiteit te beheren naarmate de vereisten duidelijker worden.
- Duurzaamheid en ecodesignprincipes definiëren
Ecodesignvereisten moeten worden geïntegreerd in het productontwerp, van grondstoffen tot het einde van de levensduur. Op basis van levenscyclusanalyses moeten bedrijven prioriteit geven aan duurzame, repareerbare, hulpbronnenefficiënte en recyclebare oplossingen, en terugname-, herfabricage- of upcyclingstrategieën overwegen in lijn met de EU-prioriteiten. - Betrokkenheid van de toeleveringsketen
Het betrekken van de toeleveringsketen is essentieel om een ecodesignstrategie te verankeren, de traceerbaarheid, transparantie en gegevensverzameling te verbeteren en tegelijkertijd samenwerking, veerkracht en innovatie te stimuleren.
Laatste tip: wees proactief, niet reactief
Voorbereiding op ESPR kost tijd en zelfs producten die in eerste instantie geen prioriteit hebben, zullen uiteindelijk worden gedekt. Bedrijven die ESPR behandelen als een kans in plaats van een nalevingslast zullen zich onderscheiden en voorop lopen.
Het loont om proactief te zijn en duurzaamheid eerder vroeger dan later in je kernstrategie op te nemen.
Bereid om ESPR zakelijke kansen? Neem contact op met onze experts:
