25 april 2022
De EU herziet momenteel haar EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS), dat een van de belangrijkste instrumenten is om de reductiedoelstelling van -55% in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050 te halen.
Climact heeft eerder een simulatietool gepubliceerd waarmee de impact van een aantal belangrijke voorstellen op de totale vraag en het aanbod, de evolutie van het overschot en de verwachte veiling- en gratis toewijzingsvolumes kan worden beoordeeld. Dit model is nu geactualiseerd:
- Rekening houden met verschillende amendementen op het voorstel van de Commissie (met name de amendementen van rapporteur Pieter Liese en die van CBAM-rapporteur Mohamed Chahim);
- Verstrek gedetailleerde resultaten over de volumes van veilingen en gratis toewijzingen op het niveau van de lidstaten.
Het bijgewerkte model is hieronder openbaar beschikbaar.
Context
In juli 2021 is de Europese Commissie begonnen met de herziening van het EU ETS om het in lijn te brengen met de -55% reductiedoelstelling voor 2030. Eerder dit jaar publiceerde Climact een kort rapport waarin het effect van dit voorstel op een aantal belangrijke parameters, zoals de algehele balans tussen vraag en aanbod, werd beoordeeld. Het model dat voor de analyse werd gebruikt, werd ook openbaar gemaakt. Zowel het rapport als het model werden hier gepubliceerd.
Momenteel zijn er zowel in de Raad als in het Europees Parlement discussies gaande over de voorgestelde herziening. In het Parlement worden momenteel twee belangrijke verslagen met amendementen besproken die van invloed zullen zijn op de werking van de koolstofmarkt:
In januari 2022 publiceerde Pieter Liese (EPP) – de rapporteur voor de herziening van het ETS – een ontwerpverslag met verschillende amendementen op het voorstel van de Commissie;
Een paar weken eerder publiceerde Mohammed Chahim (S&D) – de rapporteur voor een verwant wetgevingsvoorstel over koolstofmechanismen voor grensaanpassing – ook een ontwerpverslag met amendementen die ook van invloed zullen zijn op bepaalde aspecten van de EU-ETS.
Om het debat te blijven ondersteunen en voeden, heeft Climact haar vorige ETS-model geactualiseerd, onder andere om rekening te houden met de verschillende wijzigingen die zijn voorgesteld door zowel rapporteur Liese als rapporteur Chahim.
Bijgewerkt model
Het bijgewerkte model ishier beschikbaar
Belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de vorige versie van januari 2022:
- Het model bevat nu 4 vooraf gedefinieerde scenario’s: het voorstel van de Europese Commissie, het Liese-rapport, het Chahim-rapport en een vierde scenario met een ambitieuzere uitfasering van gratis toewijzingen. Dit laatste scenario is ontwikkeld op verzoek van en op basis van input van Carbon Market Watch.
- Het model produceert nu ook outputs over de verwachte volumes van veilingen en gratis toewijzingen op het niveau van de lidstaten.
- De emissiecijfers werden bijgewerkt op basis van de laatste geverifieerde emissies (voor 2021) zoals gerapporteerd op 31 maart 2022.
Belangrijkste bevinding 1 – geen van beide scenario’s zou het totale aanbod van emissierechten onder het ETS significant veranderen, maar er zijn wel significante veranderingen in de structuur van het aanbod
Volgens het Liese-verslag is de belangrijkste verandering de invoering van een ‘oceaanfonds’, dat de inkomsten van 240 miljoen emissierechten zou ontvangen om innovatie in de maritieme sector te ondersteunen. Dit oceaanfonds zou worden gefinancierd ten laste van de veilingvolumes van de lidstaten. Bovendien zou het innovatiefonds met 120 miljoen emissierechten toenemen ten opzichte van het Commissie-scenario, voornamelijk ten koste van het moderniseringsfonds;
Volgens het verslag-Chahim zouden de nationale veilingvolumes ongewijzigd blijven ten opzichte van het voorstel van de Commissie. De hoeveelheid kosteloos toegewezen emissierechten zou aanzienlijk afnemen (met 20% of iets meer dan 1 miljard emissierechten). Niet-toegewezen emissierechten zouden worden geveild ten voordele van de EU-begroting (714 miljoen emissierechten) en het innovatiefonds (+315 miljoen emissierechten in vergelijking met het Commissievoorstel).
In het geval van een snelle en volledige uitfasering van de kosteloze toewijzingen(het scenario van de “volledige uitfasering van de kosteloze toewijzingen”) zouden de kosteloze toewijzingen over de hele periode 2021-2030 met 65% (of 3,1 miljard emissierechten) afnemen. De niet toegewezen emissierechten zijn in dit scenario herverdeeld over nationale veilingvolumes (+- 2,1 miljard emissierechten) en het innovatiefonds (+- 1 miljard emissierechten).
Belangrijkste bevinding 2 – het verslag-Liese zou de veilingvolumes van de meeste lidstaten aanzienlijk doen afnemen, met over het algemeen een sterkere afname voor lidstaten met een laag inkomen
In het algemeen zouden de meeste lidstaten hun veilinghoeveelheden zien dalen ten opzichte van het oorspronkelijke Commissievoorstel. De onderliggende reden is de verschuiving van de veilingvolumes van de lidstaten naar het Oceaanfonds. Gemiddeld zouden de nationale veilingvolumes met 7% afnemen (voor de hele periode 2021-2030).
Een tweede drijvende kracht achter de verandering is de voorgestelde herverdeling van het Moderniseringsfonds (die gebaseerd zou zijn op de verdeelsleutel voor het Just Transition Fund). Deze tweede factor zorgt ervoor dat de daling van de veilingvolumes enigszins wordt afgezwakt voor lidstaten met een hoger inkomen (die nu ook een deel van het Moderniseringsfonds zouden ontvangen) en wordt versterkt voor lidstaten met een lager inkomen.
Belangrijkste bevinding 3: het Chahim-rapport zou de kosteloze toewijzingen verder verminderen met naar schatting 1025 miljoen emissierechten, vergeleken met het voorstel van de Commissie.
Er zijn twee onderliggende oorzaken voor deze verdere daling:
- Rapporteur Chahim stelt een snellere geleidelijke invoering van de maatregelen voor de aanpassing aan de koolstofgrens voor, en dus een snellere geleidelijke afschaffing van de kosteloze toewijzingen voor de bestreken sectoren. Dit vermindert de totale kosteloze toewijzingen met 850 miljoen emissierechten in de periode 2021-2030;
- Verder stelt rapporteur Chahim voor om de CBAM-verordening uit te breiden naar de sectoren waterstof, organische basischemicaliën en polymeren. Dit zou de gratis toewijzing met 175 miljoen extra rechten verminderen.
Op landenniveau zou de verminderde hoeveelheid gratis toewijzingen vooral installaties in Duitsland treffen (-230 miljoen), gevolgd door Frankrijk (-106 miljoen), Spanje (-88 miljoen), Italië (-84 miljoen) en Polen (-80 miljoen).
