Hoe klaar zijn de Belgische banken voor de klimaattransitie?

Inzichten uit het onderzoek van Climact voor SPF Gezondheid & Milieu

De financiële sector speelt een cruciale rol in het versnellen van de transitie naar een koolstofarme en veerkrachtige economie. Om beter te begrijpen hoe Belgische banken zich voorbereiden op deze uitdaging, gaf SPF Health and Environment / FOD Leefmilieu Climact de opdracht om een inventaris op te maken van de klimaattransitieplannen van Belgische banken.

Onze analyse, gebaseerd op zowel openbare bekendmakingen als diepte-interviews met de duurzaamheidsteams van deelnemende banken, biedt het eerste overzicht van de mate waarin de sector klaar is voor de overgang naar een netto-nul economie.

Wat hebben we geleerd?

Over het algemeen schetst de studie een positief beeld van ambitie en engagement. De meeste Belgische banken zien de klimaattransitie niet als een last, maar als een strategische opportuniteit omhun klanten te ondersteunen in hun decarbonisatieproces en om te investeren in de activa van de toekomst. Op die manier willen de banken het risico op gestrande activa verminderen en tegelijk nieuwe financieringsmogelijkheden creëren.

In een wereldwijde context waar sommige grote duurzaamheidsallianties voor uitdagingen staan – zoals de recente turbulentie rond de Net-Zero Banking Alliance – is ditengagement van de Belgische banken een sterk en bemoedigend signaal. Banken in België positioneren zichzelf als partners in de decarbonisatie van de activiteiten van hun klanten, of die klanten nu grote industriële spelers, kmo’s of individuele huiseigenaars zijn.

Deze bereidheid komt tot uiting in een breed scala aan acties:

• Stimulansen en betrokkenheid, waaronder de ontwikkeling van groene financiële producten en proactieve klantdialogen.

• Beperkende maatregelen, zoals een uitsluitingsbeleid voor activiteiten met een hoge uitstoot.

De studie identificeert echter ook hiaten in het bepalen van doelstellingen. Slechts 68% van de banken heeft een soort kortetermijndoelstelling gedefinieerd en slechts 38% heeft zich formeel geëngageerd om tegen 2050 netto nul te zijn.
Deze aarzeling is deels te wijten aan de onzekerheid rond de Belgische en Europese klimaatambities, wat langetermijnplanning en risicobeoordeling bemoeilijkt.

Wat moet er nu gebeuren?

Als banken hun klimaatactie- en financieringscapaciteit willen opschalen, zijn consistentie en duidelijkheid in het beleid essentieel. In het onderzoek van Climact worden verschillende gebieden belicht waar beleidsmakers de vooruitgang kunnen helpen versnellen:

• Zorgen voor beleidssamenhang op alle overheidsniveaus, zodat er voor huishoudens en het mkb een duidelijke economische reden is om te investeren in energie-efficiëntie en elektrificatie – en zo de mogelijkheden voor groene financiering ontsluiten.

• Datagestuurde actie mogelijk maken door banken toegang te geven tot EPC-databases (met inachtneming van de privacy) om de financiering van renovatie en energie-efficiëntie doelgerichter te maken.

• De nationale klimaatplanning versterken door ervoor te zorgen dat het volgende Nationale Energie- en Klimaatplan (NECP) transparante en actiegerichte sectorale trajecten biedt die banken kunnen gebruiken om hun klanten en portefeuilles te benchmarken.

• Het verduidelijken van de regelgeving, met name door de lopende herziening van de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR), om het voor financiële instellingen makkelijker en minder omslachtig te maken om kapitaal te kanaliseren naar duurzame en impactvolle projecten.

Belgische banken hebben een katalysatorrol te spelen in de financiering van de overgang naar een veerkrachtige economie. Dit vereist aanhoudende actie, engagement en transparante doelstellingen om betrokkenheid en geloofwaardigheid aan te tonen.

Wat moeten bedrijven meenemen?

Als uw bedrijf wil profiteren van het groeiende aanbod aan duurzame financieringsmogelijkheden, is voorbereiding essentieel. Banken zijn in toenemende mate bereid om bedrijven te ondersteunen in hun decarbonisatieproces, maar ze verwachten van klanten dat ze voorbereid zijn met een geloofwaardige klimaatstrategie.

Om deze kansen optimaal te benutten, moeten bedrijven beschikken over:

• Een robuuste CO2-voetafdruk, die de belangrijkste emissiebronnen identificeert.

• Een duidelijke routekaart voor het koolstofarm maken van de economie, met geïdentificeerde hefbomen en investeringsbehoeften.

• Wetenschappelijk onderbouwde klimaatdoelen, bij voorkeur in overeenstemming met een 1,5°C-pad.

Bij Climact helpen we bedrijven bij het opzetten van deze fundamenten, zodat je met vertrouwen de dialoog met je bank kunt aangaan, toegang krijgt tot voordelige groene financiering en je kunt voorbereiden op duurzaamheidsverslaglegging via platforms zoals Kube ESG.